Sociale ondernemingen zijn hot, maar hoe herken je ze?

Lisa van Os, 06 februari 2018

Sociaal ondernemerschap: je kunt er niet omheen

Bries is als bureau voor maatschappelijke impact gespecialiseerd in sociaal ondernemerschap. We organiseren Social Impact Day Noord, adviseren ondernemers duurzamer te werken en helpen organisaties bij het creëren van maatschappelijke impact. In onze praktijk krijgen we regelmatig de vraag wat sociale ondernemingen nu precies zijn, deze blog geeft antwoord op die vraag.

Bij de term sociaal ondernemen wordt vaak de vergelijking gemaakt met MVO (maatschappelijk verantwoord ondernemen). Deze vergelijking is terecht: tot bepaalde hoogte. Om bedrijven meer bewust te laten zijn van hun invloed op milieu en maatschappij, is het verantwoorde ondernemen ontstaan. Sociaal ondernemen gaat verder dan dat.

Kenmerken van een sociale onderneming

Wat sociaal ondernemen kenmerkt, zit hem in het doel (chic gezegd: de mission statement) van de organisatie. De beste manier om dit uit te leggen is aan de hand van een praktijkvoorbeeld. De Greyston Bakery uit Amerika zegt: ‘We don’t hire people to bake cookies, we bake cookies to hire people.’ Het bestaansrecht van de organisatie is gebaseerd op het creëren van arbeidsplaatsen. De cookies zijn in dit geval te vervangen door ieder ander product, het bake door iedere andere dienst, dat moge duidelijk zijn.

De kern is dat niet het product of de dienst centraal staat, maar het realiseren van maatschappelijke waarde. In dit geval mensen voorzien van betekenisvol en zeker werk. Sociaal ondernemen zou je dus kunnen uitleggen als ondernemen met een eigen verdienmodel, waarbij het oplossen van een maatschappelijk probleem het hoofddoel is en financiële gezondheid een vereiste om dit probleem op te kunnen lossen.

Kortom: sociale ondernemingen worden opgericht om een maatschappelijk probleem op te lossen, en dit doen ze op een toekomstbestendige manier, door een (grotendeels) eigen verdienmodel te hanteren. Zo komt het oplossen van het probleem nooit in gevaar: de oplossing blijft zichzelf financieel bedruipen.

Maatschappelijk belang

Even uitzoomen: de maatschappij kent meerdere problemen, waarvoor een oplossing liever gisteren dan vandaag mag komen. Een van die problemen is werkloosheid. Even weer inzoomen: de Greyston Bakery bedacht een oplossing voor specifieke werkloosheid. Ze richtten een bedrijf op dat koekjes bakt en verkoopt (op zich geen taak waar een gespecialiseerde opleiding voor nodig is), zodat ze iedereen die een afstand tot de arbeidsmarkt ervaart een werkplek kunnen geven.

Om een en ander schematisch weer te geven, biedt onderstaande tabel uitkomst:

In dit schema wordt heel helder weergegeven wat het verschil is tussen ‘gewone’ bedrijven en goede doelen en vooral: hoe sociale ondernemingen zich ten opzichte daarvan verhouden.

Dat verschil zit hem in het doel: een maatschappelijk probleem oplossen versus financiële winst. Een sociale onderneming lijkt dus enerzijds op een goed doel, want ze heeft de maatschappelijke missie voorop staan. Anderzijds lijkt een sociale onderneming juist op een gewoon bedrijf, want ze probeert haar doel te bereiken op een financieel zelfstandige en gezonde manier. Je zou een sociale onderneming dus als de ideale mix kunnen zien tussen ‘goed doen’ en ‘geld verdienen’.

Impact first

Dus als je winst maakt, lever je die direct weer in? Niet geheel. Deels wordt geïnvesteerd in de bedrijfsvoering, zodat de missie eerder bereikt is. Maar uiteraard betekent dit niet dat sociaal ondernemers aan liefdadigheid doen of op een houtje moeten bijten. Ze keren zichzelf winst of salaris uit, net als andere ondernemers.

Sociaal ondernemers denken wel eerst aan impact als je ze vraagt naar hun jaarcijfers. Kromkommer bijvoorbeeld, zal eerst vertellen hoeveel groenten ze van de ondergang gered hebben. Pas later komt de omzet aan bod. Waar reguliere ondernemingen soms bang zijn voor concurrentie, zijn veel sociale ondernemingen juist blij als je het bedrijfsmodel wilt kopiëren: ze willen immers een maatschappelijk probleem oplossen, en hoe eerder die oplossing bereikt wordt, hoe beter. Het klinkt misschien gek, maar sommige sociale ondernemingen streven dus naar het overbodig maken van hun eigen onderneming.

Interesse gewekt?

Kijk dan eens op deze websites. Hét platform waar sociale ondernemingen zich verzamelen in Nederland, heet Social Enterprise NL. Het noemen van de Code Sociale Ondernemingen is misschien ook leuk en denk ook aan de jaarlijkse Social Enterprise NL Monitor.

Of je nu een beginnend sociaal ondernemer bent of een doorgewinterde, we helpen je graag verder met het bereiken van je missie.

Maak contact

Zin om af te spreken? We leren graag nieuwe mensen kennen en zijn benieuwd naar jouw verhaal en je plannen.

Neem contact op

Nieuwsbrief

Benieuwd naar wat we vinden, organiseren en meemaken?
We houden je graag op de hoogte via onze Nieuwsbries.

Meld je aan