Waarom fouten maken goed is voor je organisatie

Jan Willem Wennekes, 16 februari 2016

Wat zo goed is aan fouten maken

Fouten maken wordt binnen organisaties niet veel besproken in Nederland. Er wordt vooral verwacht dat je start, groeit en succesvol bent. Terwijl er veel te leren valt van fouten maken. Met goed reageren op fouten binnen je organisatie, kun je bovendien veel bereiken. Wat de voordelen zijn van fouten maken, en hoe je die voordelen kunt benutten, lees je in dit stuk.

Uit onderzoek van sociaal psychologe Cathy van Dyck is gebleken, dat de manier waarop organisaties met fouten omgaan ongeveer 10 procent van de (financiële) resultaten voorspelt. Naast resultaten is er meer aan de hand. Het toelaten en bespreken van fouten zorgt, dat je organisatie zich beter kan ontwikkelen. En daarmee kan meebewegen met de snel veranderende omstandigheden, die de huidige wereld meebrengt. Anders gezegd, de houding dat alles meteen goed moet gaan, helpt niet om nieuwe vaardigheden te leren. Vergelijk het eens met golfsurfen. Leren golfsurfen lukt alleen als je eerst een heleboel fouten maakt. Stel je voor, dat je voor het eerst op een surfplank gaat staan. Je probeer het, maar het lukt niet, en je geeft er meteen de brui aan. Omdat je vindt, dat het in één keer goed moet gaan.

GolfsurfenEr is natuurlijk geen surfer ter wereld die direct de eerste keer kon opstaan, en een golf kon pakken. Allemaal moesten ze het leren, door vallen en opstaan. Elke professional was ooit een beginner. Net zoals we allemaal hebben leren lopen: vallen, vallen en vallen. Juist door het vallen te oefenen en onder controle te krijgen, kunnen we nu zo goed ons evenwicht bewaren. Leren lopen kun je zien als het resultaat van leren vallen, van het mislukken van lopen.

Je organisatie ontwikkelt zich pas, als de mensen in de organisatie dat doen. Dus als je wilt dat jouw organisatie groeit, en stappen voorwaarts zet, dan is het een goed idee om fouten toe te staan. Zodat je niet alleen leert lopen, maar misschien ook wel leert golfsurfen.

Het belang van fouten maken

Uit onderzoek blijkt dat fouten nut hebben voor je organisatie. Toch zijn veel mensen bang om fouten te maken. In veel organisaties worden medewerkers afgerekend op fouten, wordt er streng gecontroleerd, en hanteert het management een strakke meetlat: presteer volgens de verwachtingen en anders is het mis. Hierdoor ontstaat een angstcultuur op het werk, mensen worden bang om te falen. Het kan helpen als je weet wat de voordelen van fouten zijn. Daarom hier een aantal voordelen op een rijtje.

Fouten zijn een teken van leren

Stel dat alles de hele tijd lukt, dat alles goed gaat? Dat betekent dat je op de automatische piloot functioneert, en alleen maar dingen doet die je al kunt. Zo ontwikkel je je niet, en leer je dus ook niets. Makkelijk, maar misschien niet zo spannend. Net als de zogenaamde golfsurfer, die het na een poging al opgeeft, en het maar gewoon bij zwemmen houdt, omdat hij dat al kan.

fouten_lerenEen organisatie waarin mensen zo werken, probeert geen nieuwe dingen uit, en kan op termijn vastlopen. Bijvoorbeeld als de omgeving wél verandert. Iets wat tegenwoordig in een sneller tempo gebeurt. Juist het toestaan van fouten nodigt mensen uit om nieuwe dingen te proberen, hun comfortzone uit te breiden. Zo kunnen mensen – en daarmee je organisatie – zich ontwikkelen, nieuwe vaardigheden eigen maken. Het maken van fouten is een teken dat je aan het leren bent.

Je kunt het ook omdraaien: als je merkt dat jij en je collega’s géén fouten meer maken, dan wordt het tijd om je eens achter de oren te krabben, en na te gaan of jullie organisatie niet aan het vastroesten is.

Uit onderzoek blijkt, dat proberen om iets op eigen houtje uit te zoeken zonder externe hulp (of controle) daadwerkelijk betere resultaten oplevert dan begeleiding bij het leren vanaf het begin. Dit wordt ook wel de leer-paradox genoemd: hoe meer je worstelt met een onderwerp, hoe beter je het je eigen maakt en kunt toepassen. Het advies: laat mensen vooral zelf oefenen en fouten maken, dan leren ze het meeste.

Het belang van oefenen

Hoe meer fouten je maakt, hoe meer kans op slagen je hebt. Elke poging die je doet is weer een kans om een succes te behalen, bij elke fout kom je een stap dichterbij. Je hebt ervaring nodig om iets goed te kunnen, en ervaring bestaat uit het oefenen, dus ook uit het maken van fouten. Oefening baart kunst: hoe vaker je iets probeert, hoe beter je erin wordt.

fouten_traptredePas als er iets misgaat, kun je ontdekken wat er beter kan. Als je een klant verliest, kun je vragen waarom hij weggaat. Of als een project de soep in loopt, kun je kijken waardoor dat komt. In elke misstap ligt een kans op verbetering, een richting waarin je kunt gaan, om het beter te doen dan de vorige keer. Dit is overigens ook een belangrijk onderdeel van effectuation, waar ik in het volgende artikel ook aandacht aan zal geven.

Wat de verbetering concreet is, hoeft niet altijd heel duidelijk te zijn. Denk aan het voorbeeld van golfsurfen, waar het vooral over onbewust aansturen van je spieren gaat. Soms is het een kwestie van gevoel, van intuïtie. Maar duidelijk is: alleen door oefenen word je ergens beter in.

Meer inlevingsvermogen

Als je zelf fouten maakt, zorgt dat er ook voor dat je je beter kunt inleven in de fouten van anderen. Door zelf te ervaren dat dingen niet lukken, ontwikkel je meer empathie voor anderen. Je herkent de processen, acties en stappen die zij zetten. Het maken van fouten is menselijk en hoort er gewoon bij. Door je bewust te zijn van je eigen fouten, zul je anderen makkelijker een tweede kans gunnen. Zo kun je anderen makkelijker de ruimte geven om zelf hun eigen fouten te maken. En daarmee: zich te ontwikkelen, beter te worden, te leren van wat ze doen.

Serendipiteit

fouten_uitvindingEen heel ander aspect van mislukkingen is dat van serendipiteit: soms vind je onverwacht iets heel moois of bruikbaars, als er wat mislukt. Talloze uitvindingen en wetenschappelijke doorbraken, zoals penicilline, viagra en de magnetron, zijn op die manier tot stand gekomen. Die toevallige bevindingen ontstaan alleen maar als er voldoende speelruimte is.

Als je wilt dat het wiel wél opnieuw wordt uitgevonden, dat de mensen in je organisatie steeds proberen om dingen anders en beter te doen, dan moet daar wel speelruimte voor zijn.

Cellenstructuur

Deze laatste reden is bijvoorbeeld belangrijk geweest voor het succes van de ‘cellenstructuur’ van Eckhart Wintzen, die hij toepaste in zijn bedrijf Origin: op elke locatie (cel) van zijn bedrijf werd onafhankelijk en kritisch nagedacht over hoe alles het beste geregeld kon worden, waardoor er steeds geïnnoveerd werd. De speelruimte hiervoor zat ingebouwd in de organisatiestructuur. En die slimme verbeteringen, werden vervolgens gedeeld met de andere cellen van zijn bedrijf. Hierdoor werden bestaande processen steeds ergens in een van de cellen verbeterd, om vervolgens het geheel te versterken.

Foutvriendelijker worden als organisatie

Er zijn dus verschillende redenen waarom fouten maken nut heeft voor je organisatie, van leren tot het stimuleren van toevallige uitvindingen. Allemaal redenen om ruimte te creëren voor verandering. Weten hoe je binnen je organisatie meer speelruimte kunt maken? Dat lees je in het vervolg op dit stuk, over foutvriendelijker worden als organisatie.

Volg ons op twitter om op de hoogte te blijven van nieuwe blogs.

Tip: Groninger Screw Up

Screw UpLijkt het je leuk om van andere ondernemers te horen welke fouten ze maakten? Onze collega Johannes is mede-organisator van de eerste Groninger Screw Up, een evenement waar fouten maken gevierd wordt. Deze vindt plaats op 16 maart, om 17.00 in The Big Building. Kijk op www.screwup.nl voor meer informatie en om je op te geven.

Maak contact

Zin om af te spreken? We leren graag nieuwe mensen kennen en zijn benieuwd naar jouw verhaal en je plannen.

Neem contact op

Nieuwsbrief

Benieuwd naar wat we vinden, organiseren en meemaken?
We houden je graag op de hoogte via onze nieuwsbrief.

Meld je aan